{"id":79,"date":"2018-12-04T18:16:05","date_gmt":"2018-12-04T18:16:05","guid":{"rendered":"https:\/\/zbigniew.dolecki.warszawa.pl\/?page_id=79"},"modified":"2018-12-04T21:59:48","modified_gmt":"2018-12-04T21:59:48","slug":"anna-kalinowska","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/zbigniew.dolecki.warszawa.pl\/?page_id=79","title":{"rendered":"Anna Kalinowska"},"content":{"rendered":"

Moje zwi\u0105zki z Przed\u015bwitem: od dziury w p\u0142ocie po… dziury w pami\u0119ci<\/strong><\/p>\n

J<\/strong>e\u015bli mo\u017cna w og\u00f3le co\u015b zawdzi\u0119cza\u0107 \u201ewojnie jaruzelskiej\u201d to z pewno\u015bci\u0105 dar spotkania z lud\u017ami, z kt\u00f3rymi nasze drogi by si\u0119 w normalnych warunkach\u00a0mog\u0142y\u00a0nie skrzy\u017cowa\u0107 oraz przyja\u017anie, kt\u00f3re zrodzi\u0142y si\u0119 i wypr\u00f3bowa\u0142y podczas wsp\u00f3lnych knowa\u0144 ku obaleniu komuny. Czasem pom\u00f3g\u0142 zbieg nietypowych przypadk\u00f3w cho\u0107, trzeba przyzna\u0107,\u00a0zadziwiaj\u0105co konsekwentnych…<\/p>\n

13-ty grudnia \u201eroku pami\u0119tnego\u201d zaskoczy\u0142 mnie, wytrawn\u0105 ju\u017c czytelniczk\u0119 drugiego obiegu, podczas stypendium w Danii. W ca\u0142ej Skandynawii natychmiast rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 akcje poparcia dla Solidarno\u015bci i na\u00a0\u00a0kolejnym wiecu\u00a0\u00a0spotka\u0142am jedn\u0105 z organizatorek, mieszkaj\u0105c\u0105 na sta\u0142e w Danii Polk\u0119. Natychmiast si\u0119\u00a0\u00a0z Bogusi\u0105 i jej du\u0144skim m\u0119\u017cem zaprzyja\u017anili\u015bmy. Razem te\u017c z nimi martwi\u0142am si\u0119 o brata Bogusi, Wacka, internowanego \u201eza niezale\u017cne\u00a0\u00a0wydawnictwa\u201d.<\/p>\n

Kiedy po paru miesi\u0105cach dramatycznych waha\u0144 i miotania si\u0119 mi\u0119dzy Dani\u0105 i Angli\u0105\u00a0podj\u0119\u0142am decyzj\u0119 powrotu do kraju, po\u017cegnalny wiecz\u00f3r sp\u0119dzi\u0142am w\u0142a\u015bnie u\u00a0\u00a0Bogusi. Zaopatrzy\u0142a mnie w adres mieszkaj\u0105cych w Rado\u015bci rodzic\u00f3w\u00a0\u00a0i\u00a0\u00a0paczki\u00a0\u00a0\u201epierwszej potrzeby\u201d\u00a0\u00a0w wojennym PRL-u,\u00a0\u00a0z my\u015bl\u0105 o internowanym Wacku. Po przyje\u017adzie, w pe\u0142nej konspiracji, wybra\u0142am si\u0119 do Rado\u015bci\u00a0\u00a0wioz\u0105c skandynawskie zapasy\u00a0\u00a0do przekazania uwi\u0119zionemu opozycjoni\u015bcie. Ku memu zdumieniu\u00a0\u00a0jeszcze tego samego dnia mog\u0142am si\u0119\u00a0\u00a0spotka\u0107 i z\u00a0\u00a0nim samym bowiem s\u0142abuj\u0105cego Wacka komuna \u0142askawie przenios\u0142a do miejscowego szpitala. Wyobra\u017ca\u0142am sobie\u00a0\u00a0super konspiracyjn\u0105 akcj\u0119, gubienie tajniak\u00f3w i inne takie dreszczyki jak z partyzanckich opowie\u015bci… A tu, ot tak, po prostu z dziury w p\u0142ocie\u00a0\u00a0szpitala wy\u0142oni\u0142 si\u0119 szczup\u0142y ch\u0142opak w d\u017cinsach…<\/p>\n

Tak to moje kontakty z Wydawnictwem Przed\u015bwit zacz\u0119\u0142y si\u0119 od… dziury w p\u0142ocie, a niekt\u00f3re ich przejawy spr\u00f3buj\u0119 spisa\u0107 walcz\u0105c po tylu latach z dziurami w pami\u0119ci.<\/p>\n

\u017bycie podziemne wci\u0105gn\u0119\u0142o mnie natychmiast i to w r\u00f3\u017cnych \u015brodowiskach – od akademik\u00f3w po g\u00f3rnik\u00f3w do\u0142owych, ale przede wszystkim w mojej rodzinnej Podkowie Le\u015bnej. To w tutejszym ko\u015bciele pod skrzyd\u0142ami\u00a0\u00a0ksi\u0119dza Leona Kantorskiego z inicjatywy Bohdana Skaradzi\u0144skiego powsta\u0142\u00a0Parafialny Komitet Pomocy Bli\u017aniemu. A \u017ce bli\u017aniemu trzeba by\u0142o pom\u00f3c tak\u017ce w dotarciu do\u00a0\u00a0prawdy \u2013 na niedzielnych Spotkaniach z Autorem\u00a0\u00a0niestrawni dla komuny pisarze, dziennikarze czy solidarno\u015bciowi dzia\u0142acze g\u0142osili sprzed o\u0142tarza to na co nigdy by nie pozwoli\u0142a cenzura.<\/p>\n

Ta mnogo\u015b\u0107 \u201es\u0142usznych\u201d kontakt\u00f3w i g\u0105szcz przenikaj\u0105cych si\u0119 dzia\u0142a\u0144 powodowa\u0142y, \u017ce mo\u017cliwa by\u0142a tw\u00f3rcza wymiana w obie strony. Znajomo\u015bci z Przed\u015bwitu owocowa\u0142y zaproszeniem\u00a0literackich s\u0142aw na\u00a0\u00a0Spotkania z Autorem, a bohaterowie tych spotka\u0144\u00a0\u00a0stawali si\u0119 pisarzami Przed\u015bwitu. W wyniku takiej \u201ewymiany barterowej\u201d w ko\u015bciele u ks. Kantorskiego zawitali\u00a0\u00a0Barbara Sadowska,\u00a0\u00a0Ryszard Krynicki i wielu innych. Za to ze strony Podkowy, w gronie autor\u00f3w Przed\u015bwitu znale\u017ali si\u0119 Bohdan Skaradzi\u0144ski czy Tomasz Burek. W Podkowie, w konspiracyjnym tyglu sma\u017cy\u0142y si\u0119 te\u017c i inne sprawy wydawnicze, cho\u0107by kiedy reprezentowa\u0142am Przed\u015bwit, gdy po wpadce wydawnictwa Kr\u0105g trzeba by\u0142o przej\u0105\u0107\u00a0druk ksi\u0105\u017cki Adama Bienia… Wraz z Akosem Engelmayerem jak bratankowie sklejali\u015bmy dwuj\u0119zyczny tomik poezji polskiej i w\u0119gierskiej\u00a0My i Wy,<\/em>\u00a0przekraczaj\u0105c granice Bloku. Podkowa\u00a0\u00a0te\u017c jak g\u0105bka wch\u0142ania\u0142a\u00a0\u00a0ksi\u0105\u017cki Przed\u015bwitu, a niekiedy \u201etrefny\u201d transport papieru czy tomik\u00f3w zosta\u0142 tu bezpiecznie ukryty.<\/p>\n

Nie spos\u00f3b opisa\u0107 nawet cz\u0119\u015bci\u00a0\u00a0wi\u0119kszych i mniejszych knowa\u0144 oraz wypitych herbat\u00a0\u00a0co sprawia\u0142o, \u017ce moja obecno\u015b\u0107 w \u201esferach Przed\u015bwitu\u201d nabiera\u0142a charakteru sp\u00f3jnej mozaiki opozycyjno-towarzyskiej. Troch\u0119 kolporter, troch\u0119 sprawca lub po\u015brednik wydania r\u00f3\u017cnych ksi\u0105\u017cek, a z pewno\u015bci\u0105\u00a0\u00a0przyjaci\u00f3\u0142ka domu (tak\u017ce\u00a0\u00a0wydawniczego). Wpada\u0142am do\u00a0\u00a0Promyka i Jarka, bywa\u0142am u Ewy i Wacka, a oni przyje\u017cd\u017cali do mnie na\u00a0\u00a0spektakle teatru domowego\u2026<\/p>\n

Cho\u0107 w Przed\u015bwicie drukowane by\u0142y niekt\u00f3re numery redagowanego przeze mnie niezale\u017cnegoSerwisu Ochrony \u015arodowiska<\/em>\u00a0oraz\u00a0\u00a0m\u00f3j\u00a0Raport o stanie \u015brodowiska – Polska\u00a0\u00a080<\/em>.\u00a0\u00a0to jednak nie wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce kiedykolwiek\u00a0\u00a0b\u0119dzie mi tu dane zosta\u0107\u00a0\u00a0autork\u0105 beletrystyki. A\u017c tu nagle… W roku 1988, w schy\u0142kowej komunie, dosta\u0142am naukowe stypendium w Oksfordzie. Kiedy zn\u00f3w znalaz\u0142am si\u0119 na Wyspach, uderzy\u0142a fala wspomnie\u0144… Londyn, Sylwester 1982, Solidarity with Solidarity, emigrantka z woli Wrony… Wkr\u00f3tce w oksfordzkiej bibliotece obok naukowych czasopism le\u017ca\u0142 literacki brulion i m\u00f3j fachowy artyku\u0142 powstawa\u0142 nieproporcjonalnie wolniej ni\u017c kolejne rozdzia\u0142y powie\u015bci… Kolega z\u00a0\u00a0Oxford University przy\u0142apa\u0142 mnie kiedy\u015b na poprawianiu r\u0119kopisu i zapyta\u0142 czemu nie pisz\u0119 na komputerze. Eh, te moje wywody, by ukry\u0107 przepa\u015b\u0107 cywilizacyjn\u0105 i nie przyzna\u0107 si\u0119, \u017ce nigdy dot\u0105d\u00a0\u00a0nie mia\u0142am okazji… W Oksfordzie\u00a0\u00a0te\u017c\u00a0\u00a0\u00a0pozna\u0142am osobi\u015bcie Normana Daviesa i pe\u0142na dumy pochwali\u0142am si\u0119, \u017ce Przed\u015bwit, z kt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142pracuj\u0119, wyda\u0142 w\u0142a\u015bnie\u00a0\u00a0Bo\u017ce Igrzysko.\u00a0\u00a0Norman nie wygl\u0105da\u0142 jednak na zachwyconego, a nawet zacz\u0105\u0142 co\u015b niezbyt grzecznie nawi\u0105zywa\u0107 do\u00a0\u00a0poczyna\u0144\u00a0\u00a0wydawc\u00f3w,\u00a0\u00a0\u00a0kt\u00f3rzy nie maj\u0105 zwyczaju pyta\u0107 autor\u00f3w o zgod\u0119. A tu lata by\u0142y wci\u0105\u017c takie, \u017ce nie mog\u0142am ot, tak po prostu, zadzwoni\u0107 do Przed\u015bwitu i dowiedzie\u0107 si\u0119 gdzie powsta\u0142o\u00a0\u00a0niedom\u00f3wienie… Robi\u0142am co mog\u0142am i\u00a0\u00a0szybko z Normanem i jego polsk\u0105 \u017con\u0105 Myszk\u0105 zaprzyja\u017anili\u015bmy si\u0119, a poniewa\u017c Norman wybiera\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie do Polski,\u00a0\u00a0nam\u00f3wi\u0142am go, by zatrzyma\u0142 si\u0119 w Podkowie\u00a0\u00a0u Ani i Jacka Maziarskich, wierz\u0105c, \u017ce\u00a0\u00a0jako t\u0142umacze\u00a0\u00a0wiele wyja\u015bni\u0105. Nie tylko tak si\u0119 sta\u0142o, ale i nawi\u0105za\u0142y si\u0119 trwa\u0142e relacje Davies\u00f3w z Podkow\u0105.<\/p>\n

Po powrocie do Polski, kiedy r\u0119kopis ksi\u0105\u017cki by\u0142 ju\u017c gotowy, a\u00a0\u00a0krytyka literacka Przed\u015bwitu z Jarkiem na czele \u201edopu\u015bci\u0142a do druku\u201d okaza\u0142o si\u0119 \u017ce to nie koniec raf.\u00a0\u00a0Do szczytu \u00f3wczesnej techniki – legendarnej IBM-ki\u00a0\u00a0kolejka\u00a0\u00a0by\u0142a d\u0142uga. Trud jej pokonania spad\u0142 na barki Eli \u201ePromyka\u201d co do dzi\u015b\u00a0\u00a0czule wspominam, ze smutkiem, \u017ce nie mog\u0119 ju\u017c Jej tego powiedzie\u0107… Nast\u0119pnie kolejka do druku, gdzie wielcy autorzy mieli pierwsze\u0144stwo – ja by\u0142am wszak skromn\u0105 debiutantk\u0105. W mi\u0119dzyczasie przysz\u0142y \u201ewybory prze\u0142omu\u201d i\u00a0\u00a0zw\u0105tpi\u0142am w szans\u0119 zostania autork\u0105 drugiego obiegu. Urz\u0105d Kontroli Publikacji i Widowisk\u00a0\u00a0dogorywa\u0142, a ja wci\u0105\u017c swego \u201edzie\u0142a\u201d nie widzia\u0142am pod strzechami. I zn\u00f3w dobre kontakty\u00a0\u00a0w r\u00f3\u017cnych podziemnych kr\u0119gach zaprocentowa\u0142y. W sukurs przyszli przyjaciele z Wydawnictwa Rytm. Pami\u0119tam wzruszenie kiedy Bolo Jab\u0142o\u0144ski po jesiennej wichurze, kt\u00f3ra zerwa\u0142a lini\u0119 elektryczn\u0105 przy \u015bwieczkach, prezentowa\u0142 gotowe blachy…<\/p>\n

\u201eKr\u00f3tka smycz\u201d zapachnia\u0142a \u015bwie\u017c\u0105 farb\u0105 w ko\u0144cu roku 1989, a rok 1990 na ok\u0142adce to marketingowy zabieg w celu utrzymania d\u0142u\u017cej nimbu nowo\u015bci. By\u0142a te\u017c i uroczysta promocja – w jedynej funkcjonuj\u0105cej jawnie ksi\u0119garence ksi\u0105\u017cek drugiego obiegu prowadzonej\u00a0\u00a0na Pradze przez Jana Piekutowskiego. Przypis dla\u00a0\u00a0m\u0142odzie\u017cy – ksi\u0105\u017cki podziemne by\u0142y wtedy towarem mniej deficytowym ni\u017c zdobyte z trudem na promocj\u0119 wino… Mimo, \u017ce \u201eKr\u00f3tka smycz\u201d zosta\u0142a wydana ju\u017c w ostatnich miesi\u0105cach 1989 roku to mo\u017ce si\u0119 szczyci\u0107, \u017ce\u00a0\u00a0powsta\u0142a \u201epoza zasi\u0119giem cenzury\u201d. Musia\u0142o bowiem up\u0142yn\u0105\u0107 jeszcze\u00a0\u00a0sporo czasu by Sejm\u00a0\u00a0przyj\u0105\u0142 ustaw\u0119 o zniesieniu cenzury i by w czerwcu 1990 ustawa ta\u00a0\u00a0zacz\u0119\u0142a w ko\u0144cu obowi\u0105zywa\u0107. Na tym mog\u0142abym sko\u0144czy\u0107 odpowied\u017a na pytanie \u201ejak zosta\u0142am autork\u0105 Przed\u015bwitu\u201d gdyby nie pewien \u201eci\u0105g dalszy\u201d. W kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej ksi\u0105\u017cka \u201ewpad\u0142a\u201d w r\u0119ce moich student\u00f3w, dla kt\u00f3rych to okaza\u0142a si\u0119 powie\u015bci\u0105:\u00a0\u00a0a) historyczn\u0105 o zamierzch\u0142ych czasach kiedy, nie mo\u017cna by\u0142o dosta\u0107 paszportu, b) zjawiskiem egzotycznym – bo kto to mo\u017ce czyta\u0107 taki drobny druk. Zmobilizowali wi\u0119c mnie do comeback\u2019u –\u00a0\u00a0dla\u00a0\u00a0czytelnik\u00f3w,\u00a0\u00a0kt\u00f3rzy w TAMTYCH CZASACH co najwy\u017cej \u201enosili koszul\u0119 w z\u0119bach\u201d. Eksperymentu\u00a0\u00a0podj\u0119\u0142a si\u0119 oczywi\u015bcie\u00a0\u00a0zn\u00f3w oficyna o rodowodzie z drugiego obiegu. Tak to\u00a0\u00a0w dniu wej\u015bcia Polski do Unii Europejskiej w maju 2004 \u201eKr\u00f3tka smycz\u201d ukaza\u0142a si\u0119 \u201enormaln\u0105\u201d czcionk\u0105 w Wydawnictwie MOST z adnotacj\u0105 na stronie redakcyjnej: I wydanie: Wydawnictwo Przed\u015bwit 1989…<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Moje zwi\u0105zki z Przed\u015bwitem: od dziury w p\u0142ocie po… dziury w pami\u0119ci Je\u015bli mo\u017cna w og\u00f3le co\u015b zawdzi\u0119cza\u0107 \u201ewojnie jaruzelskiej\u201d to z pewno\u015bci\u0105 dar spotkania z lud\u017ami, z kt\u00f3rymi nasze drogi by si\u0119 w normalnych warunkach\u00a0mog\u0142y\u00a0nie skrzy\u017cowa\u0107 oraz przyja\u017anie, kt\u00f3re zrodzi\u0142y si\u0119 i wypr\u00f3bowa\u0142y podczas wsp\u00f3lnych knowa\u0144 ku obaleniu komuny. Czasem pom\u00f3g\u0142 zbieg nietypowych przypadk\u00f3w … Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-79","page","type-page","status-publish"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zbigniew.dolecki.warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/79","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zbigniew.dolecki.warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/zbigniew.dolecki.warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zbigniew.dolecki.warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zbigniew.dolecki.warszawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/zbigniew.dolecki.warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/79\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":216,"href":"https:\/\/zbigniew.dolecki.warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/79\/revisions\/216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zbigniew.dolecki.warszawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}